ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЕГДЕ ЖАСТАҒЫ АДАМДАРДЫ ӨЗІНДІК ДЕНЕ ШЫНЫҚТЫРУМЕН АЙНАЛЫСУҒА ТАРТУ: АЙМАҚТЫҚ АЙЫРМАШЫЛЫҚТАР ЖӘНЕ ЦИФРЛЫҚ ҚОЛДАУ МҮМКІНДІКТЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.62931/Кілт сөздер:
жасы үлкен, дене белсенділігі, өзіндік оқу, белсенді ұзақ өмір сүру, спорт педагогикасы, бұқаралық спорт, цифрлық технологиялар, ҚазақстанАңдатпа
Зерттеу егде жастағы халықтың Қазақстандағы тәуелсіз физикалық белсенділікке қатысуының аймақтық бөлігін анықтауға бағытталған. Авторлар зерттелетін жас тобындағы дене шынықтыру-сауықтыру іс-шараларын цифрлық қолдау бағыттарын ұсынды. Зерттеу әдістемесі ресми статистикалық деректерді қайталама талдауды және аймақтық жағдайларды салыстырмалы талдауды қамтиды. Нәтижесінде, 2026 жылы Үш жастан асқан Қазақстан халқының 47,7% - ы дене шынықтырумен және спортпен шұғылданғаны, ал халықтың 19,2% - ы өз бетінше спортпен шұғылданғаны анықталды. Жасы бойынша 16,6%-ы 58 жастан асқан өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамдар болды. Бұл топтың үлкен өкілдігі Қазақстанның 3 өңірінде байқалады және халықтың шамамен үштен бірін құрайды, бұл республикалық көрсеткіштен 1,8-2 есе асады. Деректерді салыстыру әр түрлі демографиялық құрылымы бар аймақтарда егде жастағы адамдардың физикалық белсенділігінің жоғары деңгейі байқалатынын көрсетті. Бұл демографиялық, инфрақұрылымдық, әлеуметтік, ұйымдастырушылық және педагогикалық жағдайлардың өзара әрекеттесуі нәтижесінде егде жастағы халықтың дербес физикалық белсенділігін анықтайды.
Әдебиеттер тізімі
1 Akimat of Almaty City. Around 4,000 Sports Facilities: Almaty Is Building the Future of Sports // Official website of the Akimat of Almaty City. — 2026.
2 Bureau of National Statistics of the Republic of Kazakhstan. 47.7% of Kazakhstan’s Population Engages in Physical Culture and Sports // Official website of the Bureau of National Statistics of the Republic of Kazakhstan. — 2026.
3 Bureau of National Statistics of the Republic of Kazakhstan. Population Ageing Index // Official website of the Bureau of National Statistics of the Republic of Kazakhstan. — 2026.
4 Alley S.J., et al. Effectiveness of Digital Physical Activity Interventions in Older Adults // International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity. — 2024. — Vol. 21. — Art. 144.
5 Barnett D.W., et al. Built Environmental Correlates of Older Adults’ Total Physical Activity and Walking // International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity. — 2017. — Vol. 14. — Art. 103.
6 Bull F.C., et al. World Health Organization 2020 Guidelines on Physical Activity and Sedentary Behaviour // British Journal of Sports Medicine. — 2020.
7 Cunningham C., et al. Consequences of Physical Inactivity in Older Adults // Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports. — 2020. — Vol. 30. — P. 816–827.
8 Goodwin M.V., et al. A Systematic Review Assessing mHealth Physical Activity Interventions in Older Adults // mHealth. — 2026. — Vol. 12. — Art. 22.
9 Ibrayeva G., Mukhanov A., Serikova L. Physical Activity Levels in Kazakhstan: A Cross-Sectional Nationwide Study on Demographic, Socioeconomic, and Regional Factors // Medicina. — 2025. — Vol. 61, № 11. — Art. 1913.
10 Jenkin C.R., et al. Sport and Ageing // BMC Public Health. — 2017. — Vol. 17. — Art. 976.
11 Lindsay Smith G., et al. The Association Between Social Support and Physical Activity in Older Adults // International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity. — 2017. — Vol. 14. — Art. 56.
12 Krykbayeva M., Yerofeyeva R., Idiyatova Y., et al. Review of Regional Models for Engaging Older Adults in Mass Sports: Practices Using Digital Technologies // SIST 2026 – 2026 IEEE 6th International Conference on Smart Information Systems and Technologies, Conference Proceedings. — IEEE, 2026.
13 Spiteri K., et al. Barriers and Motivators of Physical Activity Participation in Middle-Aged and Older Adults // Journal of Aging and Physical Activity. — 2019. — Vol. 27. — P. 929–944.
14 Zhong H.M., et al. Can Internet Use Change Sport Participation Behavior Among Residents? // Frontiers in Public Health. — 2022. — Vol. 10. — Art. 837911.
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Спорт ғылымындағы зерттеулер
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
